Başlıca astma və allergik rinit olmaqla bütün digər allergik xəstəliklərin əlamətləri olan yetkinlərin allergik xəstəliklər mövzusunda mütəxəssislər tərəfindən diaqnoz qoyulub müalicə edilməsi çox əhəmiyyətlidir. Yetişkin allergiya mütəxəssisləri (İmmunologiya və allergiya xəstəlikləri mütəxəssisləri) daxili xəstəlikləri mütəxəssislərindən yetişkinlerdeki astma və allergik xəstəliklər mövzusunda təhsil alaraq yetişkin allergiya mütəxəssisi diplomu almağa haqq qazanmış mütəxəssislərdir.

Yetişkin Allergiya Mütəxəssisləri Kimlərdir?

Yetişkin Allergiya mütəxəssislərinin Əhəmiyyəti

Bu səbəblə allergik xəstəliklərdən birindən hiss etsəniz yetişkin allergiya mütəxəssisi tərəfindən araşdırilin və diaqnoz qoyulub müalicə edilməniz çox əhəmiyyətlidir. Çünki allergik xəstəliklər 1-2 həftəlik bir müalicə ilə düzəlməyib bəzən düzəlməsi illər ala bilən xəstəliklərdir. Yanlış diaqnoz səbəbiylə uzun müddət gərəksiz müalicə ala bilmələri və ya xəstəliyin atlanması ilə də xəstəliyin irəliləməsi ilə qarşı-qarşıya kalma riski vardır. Bu səbəblərlə qəti diaqnoz üçün bu mövzuda ən təcrübəli mütəxəssislər olan yetişkin allergiya ekspertlərin diaqnoz və müalicəsinin planlaşdırılması çox əhəmiyyətlidir.

Yetişkin Allergiya Mütəxəssisi Necə Olunur?

Yetişkin Allergiya mütəxəssisi ola bilmək üçün ilk olaraq yetişkin allergiya elm sahəsi olan bir universitetdə təhsil almaq lazımdır. Bu təhsili ala bilmək üçün bəzi şərtlər vardır. Əvvəlcə daxili xəstəlikləri mütəxəssisi olmaq lazımdır. Daxili xəstəliklərində bir çox xəstəlik haqqında məlumat və təcrübə qazandıqdan daha sonra daxili xəstəlikləri mütəxəssislərinin girə biləcəyi və yüksək təhsil təşkilatı tərəfindən hər il edilən yandalda ixtisas imtahanına girmək lazımdır. Bu imtahanda müvəffəqiyyətli olunur və kifayət qədər xal alınabilirse yetkin allergiya ixtisas təhsili almağa haqq qazanılır.

Yetişkin Allergiya Mütəxəssislərinin Təhsili

Yetişkin Allergiya Mütəxəssis Təhsili klinik immunologiya ve allergiya elm sahəsində astma və Alergik xəstəliklər mövzusunda ayrıntılı bir təhsildən meydana gəlir. İlk 1 il alergik xəstəliklər necə inkişaf edir mövzusunda teorik təhsil alınır. Daha sonra 1 ildə teorik allergik xəstəliklərin diaqnostikasında istifadə olunacaq testlər hakkında praktik təhsil alınır. Son ilində də artıq alergik xəstəliklərin diaqnoz və müalicəsindən məsuliyətli olur.Alergik xəstəliklərin diaqnozunda qoyulduğu laboratoriyadan məsul olur. 3 ilin sonunda biitirme tezisini verdikdən sonra bitirmə imtahanına girilir. Yetərli olunur isə yetişkin allergiya ixtisas diplomu almağa haqq qazanır. Daha sonra 2 illik məcburi xidmət edilir və yetişkin allergiya ixtisas bəlgəsi alınır. Nəticədə yetişkin allergiya mütəxəssisləri daxili xəstəlikləri həkimləri olmaqla birlikdə yetişkinlərdə görülən allergik xəstəliklər mövzusunda 5 il təhsil almış mütəxəssislər olduğunu bilmək lazımdır. Xəstəliklərin çoxunda bir çox sistem və orqan cəlb olduğu üçün xəstələr bir bütün qiymətləndirilməli allergik xəstəliklərinin yanında digər xəstəliklərinin də müalicəsi və diaqnozu edilməlidir. Yetişkin allergiya mütəxəssisləri həm daxili xəstəlikləri həkimləri həm də allergik xəstəliklər mövzusunda ən təcrübəli həkimləridir.

Yetişkin Allergiya Uzmanları bütün daxili xəstəlikləri yanında bu mövzularda ən təcrübəli mütəxəssislərdir;

-Astma

-Allergiya qripi

-Egzema (Atopik dermatit)

-Ürtiker (Kurdeşen)

-Təmas dermatit

-Göz allergiyası

-Gıda allergiyası

-Dərman allergiyası

-Böcek allergiyası

-Mesleki allergiyalar

-Anaflaksi (Allergik Şok)

-İrsi Kvinke ödemi     

Yetişkin Alergiya həkimi olmaq üçün nə etmək lazımdır?

Hər keçən gün Yetişkin Allergiya Mütəxəssisi və ya yetişkin allergiya doktoru daha çox öğrenilmeye başlandı. Çünki bir çox yetkinlərdə hər keçən gün artan allergik xəstəliklər var. Bu səbəblə müalicədən cavab ala bilməyənlər çarə axtararkən yetişkin allergiya mütəxəssisinin olduğunu öyrənirlər. Yaxşı yetişkin allergiya doktoru nədir? Yetişkin allergiya mütəxəssisi nədir. İşdə indi onu öyrənəcəyik.

Yetişkin allergiya mütəxəssisi olmaq üçün ilk öncə Daxili Xəstəlikləri Mütəxəssisi olmaq lazımdır.

Yetişkin Allergiya mütəxəssisi olmaq üçün öncəlikcə tibb fakultəsini bitirmək lazımdır.

Altı illik tibb təhsili sonrasında daxili xəstəlikləri mövzusunda ixtisas edilməsi lazımdır. Bu surə sonunda ixtisas imtahanında daxili xəstəlikləri bölümünü qazanmaq lazımdır. 4-5 illik mütəxəssis  ixtisası sonrasında “Daxili Xəstəlikləri” mütəxəssisi olunur.

Daxili xəstəlikləri mütəxəssisi olaraq bir çox xəstəlik mövzusunda məlumat və təcrübə aldıqdan sonra 5 illik təhsil və məcburi xidmət etmələri halında Yetişkin Allergiya mütəxəssisi ola bilərlər.

Daha sonra yandal ixtisas imtahanına müraciət edilir. Bu imtahanda ən yüksək xalla alınan yetişkin allergiya yandal ixtisas sahəsi qazanılması sonrasında 3 il surəylə assistent olaraq astma və allergiya xəstəlikləri mövzusunda ixtisas edilir. Bu surənin sonunda ixtisas tezisi verilərək “Yetişkin Allergiyası Mütəxəssisi” titulu verilir. Bu ixtisasda işləmək üçün 2 il müddətinə məcburi xidmət edilir.

Yetişkin Allergiya Mütəxəssisi olmaq üçün 15 illik tibb təhsili  almaq lazımdır

Yetişkin Allergiya Uzmanları niyə Önəmlidir?

Yetişkin allergiya mütəxəssisləri sayəsində bir çox mütəxəssisə getmək lazım ola bilər. Allergik xəstəliklər ümumiyyətlə eyni zamanda olmağa meyllidir. Asması olan yetişkin bir xəstədə allergik rinit və ya dönəmsəl soyuqdəyməsi ekzema kimi əlamətlər də görülür. Bu səbəblə astma üçün döş gəfəsi xəstəlikləri mütəxəssisinə allergik rinit üçün qulaq burun boğaz mütəxəssisinə, ekzema üçün dermatoloji mütəxəssisinə getməyə ehtiyac yoxdur. Yetişkinlərdə bilindiyi kimi burun axıntısı qaşıntı tıxanma və asqırma ilə başlayan allergik rinit və ya dönəmsəl soyuqdəyməsi daha sonra öskürək və nəfəs darlığı kimi şikayətlərlə birlikdə astmaya çevrilməkdə ayrıca bunun yanında ekzema atopik dermatit ürtiker kimi dəri xəstəlikləriyldə birlikdə görülməkdədir. Ürtiker ekzema və astma mövzusunda ən təcrübəli mütəxəssislər Yetişkin allergiya mütəxəssisləridir.

Yetişkinlerdeki allergik xəstəliklərə yanaşma üçün daxili xəstəlikləri mövzusunda təcrübəli olmaq və yetişkin allergik xəstəlikləri mövzularında təhsil almaq çox əhəmiyyətlidir. Allergik xəstəliklərin detalları mövzusunda daxili xəstəlikləri və döş gəfəsi xəstəlikləri həkimlərinin yetişkin allergiya mütəxəssisləri qədər astma, allergik soyuqdəymə, ekzema kimi allergik xəstəliklər mövzusunda təcrübə sahibi olması gözləniləməz.

18 yaşından sonra yetişkinlərdə allergiya testini və peyvənd müalicələrini mütləq yetişkin allergiya mütəxəssisləri etməlidir. Niyə?

Yetişkinlərdə allergiya testləri təlimləri yetişkin həkimlərinə verilməkdədir.Çünki yetişkinlərdə allergiya testi edə bilmək üçün öncəliklə 1 il allergiya və immunologiya teorik təhsil almalıdır. Daha sonra allergiya testlərinin uygulanması,əks reaksiyalar,diaqnozdaki yeri və allergik şok kimi mövzular haqqında təhsil verilir. Tək başına allergiya testinin heç bir mənası yoxdur. Bu səbəblə yetişkin allergiya mütəxəssisləri tərəfindən və ya nəzarəti altında həyata keçirilməlidir. Müalicədə istifadə edilən peyvənd müalicəsi isə yalnız və yalnız yetişkin allergiya mütəxəssislərinin səlahiyyətində olan bir müalicə yanaşmasıdır. Peyvəndlər allergiya test nəticələri, yetişkindeki əlamətlər görə adama xüsusi qarışıqlar hazırlanmalıdır. Bu da təhsil və təcrübə tələb edir. Yetişkin allergiya mütəxəssisi təhsil almayan mütəxəssislərdə uzun sürən (ən az 3 və ya 5 il davam edən) peyvənd müalicəsinin edilməsi 3 il sonra müvəffəqiyyətsizliklə nəticələnmək ehtimalı çox yüksəkdir. Boşu boşuna həm vaxt itmiş həm də maddi itkilər olmuş olur. Yetkinlərdə daha irəli illərdə allergik xəstəliklər çıxdığı üçün müalicəsi də bir o qədər çətin olur. Yanlış dərman və peyvənd müalicələri kafi cavab alına bilmədiyi kimi allergik şikayətləri artmasına yol aça bilər.

Yetişkinlərdə astma və allergik xəstəliklər mövzusunda ən təcrübəli mütəxəssislər Yetişkin Allergiya mütəxəssisləridir

Bir həkimin Yetişkin Allergiya mütəxəssisi olub olmadığını necə anlarım?

Bir həkimin yetişkin allergiya mütəxəssisi olub olmadığını anlamanın ən asan yolu mühüründə  Yetişkin Allergiya Mütəxəssisi yazıb yazmadığına baxmaqdır. Yetişkin allergiya haqqında məlumat sahibi olmaq, yetişkinlərə allergiya testini aparmaq və çox ətraflı məlumat tələb edən peyvənd müalicəsi almaq hüququnu verməz.

Allergiya və Astma xəstələri Daxili Xəstəlikləri və döş gəfəsi xəstəlikləri Həkimləri ilə birlikdə Yetişkin Allergiya Mütəxəssisi tərəfindən müalicə etməlidir.

Daxili Xəstəlikləri və döş gəfəsi xəstəlikləri mütəxəssisləri tərəfindən Yetişkin allergiya mütəxəssislərinə allergik astma və digər allergiya xəstəlikləri xəstələrini göndərməsi və diaqnoz və müalicəsi düzenlendikten sonra təqib etməsi ən ideal üsuldur. Allergik xəstəliklər baxımından xəstənin yetərli müalicəni alması və sonrasındakı müşahidələrində ildə bir müalicə gedişini Yetişkin allergiya mütəxəssisləri ilə birlikdə qiymətləndirməsi kifayətdir.

 Nəticə olaraq

-6 il tip təhsili 4 il ixtisas təhsili və 3 il yandal təhsili sonrasında 2 il məcburi xidmətlə birlikdə 15-16 il təhsil sonra əldə edilir.

-Yetişkin allergiya mütəxəssisləri astma və allergik xəstəliklər mövzusunda mütəxəssislərdir

-Yetişkin Allergiya Mütəxəssisi olmaq uzun və çox böyük əmək istəyir. Yetişkin allergiya mütəxəssisləri astma, allergik rinit qısa sürən soyuqdəyməsi, ekzema, qida allergiyaları, dərman allergiyaları, arı və həşərat allergiyaları, ürtiker, Təmas dermatit lateks allergiyaları, angioedema şiş kimi allergik xəstəliklərin diaqnoz və müalicəsini ən ətraflı bir şəkildə öyrənilir və tətbiq edilir