Gündəlik həyatımızda aldığımız qidaların səbəb olduğu hər cür mənfi təsiri qida allergiyası olaraq təyin olunması sıxlıqla edilən səhvlərdən biridir. Qidaları alarkən şəxsən qidanın özünün ya da qidalarla birlikdə alınan başqa faktorların, immunitet sistemimiz üzərində təsiri olsun və ya olmasın meydana gətirdiyi bütün anormal cədvəlləri qida reaksiyaları başlığı altında yığmaq doğru olar. Sizlərə bu yazımızda qida allergiyası və qida intoleransını izah etdik.

Qida reaksiyalarını birinci və ikinci qrup olaraq iki qrupa bölmək olar:

Birinci qrup

Birinci qrupda aldığımız qidanın məzmununun struktur xüsusiyyətlərinə bağlı olaraq immunitet sistemi üzərində həddindən artıq reaksiyaya yol açmadan meydana gətirdiyi, anormal cavabların olduğu “qida (ərzaq) dözümsüzlük” yer alır.

Qida intoleransı, bir qida yada qida komponenti tərəfindən törədilən bədənin göstərdiyi tərs reaksiyadır. Nümunə olaraq laktoza intoleransı verilə bilər. Bu cür reaksiyalar laktoza ehtiva edən süd və süd məhsulları alaraq immunitet sisteminin təsirinin olmadığı, Laktozu bədəndə parçalanamamasına bağlı olaraq sindirilemeyen və ya emilemeyen qida yada qida komponentlərindən ötəri meydana gəlməkdədir.

Məsələn, laktoza intoleransına sahib kəslərin süddəki laktoza şəkərini həzm edəcək laktaz fermentləri yoxdur. Laktoza intoleransı dünyadakı yetkin insanların% 50ində görülən və ən bilinən qida intoleransıdır.

Bəzi kəslər də ləzzət artırıcılar (monosodyum glutamat) və ya qoruyucular (sülfit) kimi qatqı maddələrinə qarşı intoleransa sahibdirlər. Qida dözümsüzlük simptomları qida allergiyası ilə qarışdırıla bilər. Bu səbəblə bir qidaya göstərilən reaksiyanın səbəblərini müəyyən etmək məqsədilə bir allergiya mütəxəssisinin qiymətləndirməsi əhəmiyyətlidir.

İkinci qrup

İkinci qrup isə qidalarla birlikdə götürdüyümüzü allergenlərə qarşı immunitet sistemi vasitəsilə ortaya çıxan həddindən artıq həssaslıq reaksiyalarının olduğu “qida allergiyası” yer alır. Bu həddindən artıq həssaslıq reaksiyaları, immunitet sistemi tərəfindən yaradılan immunoglobulin E (IgE) molekullarının baş rolunu oynadığı erkən ortaya çıxan allergik reaksiyalar şəklində və ya immunitet sistemində İmmünglobulin IgE molekullarının rol almadığı gec tip reaksiyalar nəticəsində ortaya çıxa bilər. Ürtiker, kvinke ödemi, Anafilaksi, ekzema, eosinofilik qastrit, kolit, enterokolit kimi xəstəliklərin hamısı qida allergiyaları içində yer alır.

Qida allergiyası, alınan qidanın içində iştirak edən allergenə qarşı olaraq immunitet sistemi tərəfindən yaradılan həddindən artıq cavaba bağlıdır. Məsələn süd aldıqdan sonra bədəndə qaşınma qızartı göz qapağı dodaqda şişlik sonrasında nəfəs darlığı, kimi şikayətlər südün içində iştirak edən alergenlərə qarşı IgE anticisimlərinin meydana gəlməsinə bağlı olaraq inkişaf edər. Inək südünə allergiya diaqnozu qoyulub daha ciddi reaksiyalara yol açmadan müalicə edilməlidir.

Qida allergiyaları ölümlə nəticələnəcək reaksiyalara yol aça biləcəyi üçün qidaların qəbulundan sonra yaranan reaksiyasını qida intoleransı mı yoxsa qida allergiyası mi olduğunun ayrımı mütləq allergiya mütəxəssisləri tərəfindən həyata keçirilməlidir.

Önəmli Məlumatlar

Allergiya mütəxəssisləri isə (yeni adıyla İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi) 18 yaşından böyüklərdə görülən astma və allergik xəstəliklər mövzusunda xüsusi təhsil alaraq İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi diplomu alan və eyni zamanda da Daxili Xəstəlikləri və ya Döş Gəfəsi Xəstəlikləri və ya Dermatoloji Mütəxəssisi olan həkimlərdir.