Qida allergiyası qidaların qəbulundan sonra immunitet sisteminin vermiş olduğu həddindən artıq cavaba bağlı olaraq ortaya çıxar. Qida allergiyalarına bağlı şikayətlər immunitet sistemi üzərində IgE üzərindən və ya IgE ‘dən müstəqil olaraq ortaya çıxar. Uşaqlıq illərində etibarən görülən qida allergiyaları həyatımız boyunca qarşımıza çıxa bilər və həyatın gec dövründə ortaya çıxan qida allergiyaları ümumiyyətlə keçməz. Qida allergiyası allergik qidanın çox az miqdarda qəbulundan sonra çox ciddi ola bilən və həyati təhlükə meydana gətirən bir reaksiyalara səbəb ola bilər. Sizlərə bu yazımızda qida alerjisinin əlamətlərini yazdıq.

Qida allergiyaları nə kimi şikayətlərlə qarşımıza çıxar?

Qida allergiyasına, şikayətlər bədənimizin bir çox orqanında özünü fərqli şəkildə ortaya qoya bilər. Qida allergiyalarına allergik olunan qidanın qəbulundan sonra ağız ətrafında qızartı, üzdə və ya bədəndə qızartı, qaşıntı, ekzema əlamətləri şəklində görülə biləcəyi kimi ağciyərdə hırıltı, öskürək, nəfəs sıxışması, burun axıntısı, burun tutulması qanlı dışkılama, qəbizlik, qusma, şiddətli qaz ağrısı və allergik şok əlamətləri kimi daha ciddi həyatı təhlükəyə şikayətlərə səbəb ola bilər.

Qida allergiyalarında çıxan şikayətlərin sıxlığı orqanlara görə baxılacaq olsa dəri və həzm sistemini ən çox təsirlənən orqandır lakin digər sistemlərdə də müxtəlif şikayətlərə yol açar

Dəri üzərində görülən şikayətlərə baxacaq olsaq ürtiker, kvinke ödemi, qaşıntı, qızartı / Flushing, Atopik dermatit görülə bilər

Həzm sistemində görülən əlamətlər: Dil dodaq və ağız içində qaşıntı və  ya şiş, bulanma, qusma qarın ağrısı, qusma reflü, diareya sayıla bilər

Ürək-damar sistemində: Ürək döyüntüsü / Taxikardiya, Baş gicəllənməsi, şüur itkisi / bayılma, hipotansiyon kimi ciddi həyatı təhlükə şikayətlər görülə bilər.

Tənəffüs sistemində: Burun tıxanıqlığı, qaşıntısı, axıntısı asqırma və səs batıqlığı kiçik dildə şişlik laringeal şiş kimi üst tənəffüs yoluna aid şikayətlər ola bilər və ya daha ciddi olan öskürək nəfəs darlığı hırıltı sinə sıxışması kimi astma şikayətləri ilə birlikdə görülə bilər.

Gözlərdə qaşınma qızartı axıntı ilə agida metalik, uterusda sıxılma, pis hiss etmək kimi şikayətlərdə görülə bilər.

Qida allergiyaları görüldüyü kimi bir çox sistemdə üzərində müxtəlif şikayətlərlə özünü göstərə bilər. Bəzən bir ürtiker bəzən də daha ciddi olan allergik şok ilə qarşımıza çıxa bilər.

Qida allergiyası hansı klinik cədvəllərlə qarşımıza çıxar?

Qida alerjilerinin ortaya çıxmasında immunitet sistemi üzərində IgE ilə əlaqəli erkən tip (Tip I) mexanizmlər və ya IgE ilə əlaqəli olmayan gecikmiş tip (Tip IV) mexanizmlər son dərəcə əhəmiyyətlidir və buna bağlı müxtəlif klinik cədvəllər ortaya çıxar. Ayrıca bu iki mexanizmin yoldaşlıq etdiyi klinik hesabatlarında görülür

Qida allergiyasına erkən tip (Tip I) immun sistemi ilə əlaqəli ortaya çıxan klinik cədvəllər

Ürtiker (kurdeşen), Kvinke ödemi, morbiliform Rash (dəri səpkiləri), Oral allergiya sindromu, kəskin mədə-bağırsaq spazmı, allergik rinokonyuktivit, kəskin bronxospazm, baş gicəllənməsi / bayılma, qida ilə bağlı məşqin indüklediği Anafilaksi və ya anafilaktik şok sayıla bilər.

Qida allergiyasında gecikmiş tip (TİP IV) immunitet sistemi ilə əlaqəli ortaya çıxan klinik cədvəllər

Kontakt dermatit, dermatitis herpetiformis, qida zülalının səbəb olduğu kolit, proktokolit və enteropati senrdomu, ayrıca çölyak (celiac) xəstəliyi və ağciyərdə qida zülallarının yol açdığı ağciyər qemosiderosiz (Heiner sindromu) sayıla bilər.

 Iki mexanizmin birlikdə yol açdığı klinika cədvəllər içində

Atopik dermatit allergik eosinofilik Özofajitler, qastroenterit və astma iştirak etməkdədir.

Qida allergiyalarının hansı mexanizmlərlə meydana gəldiyi ayırmaq xüsusilə diaqnoz qoyarkən hansı testləri etməmiz lazım olduğunu və necə bir müalicə planı qurmaq mövzusunda köməkçi olur.

 Önəmli Məlumatlar

Allergiya mütəxəssisləri isə (yeni adıyla İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi) 18 yaşından böyüklərdə görülən astma və allergik xəstəliklər mövzusunda xüsusi təhsil alaraq İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi diplomu alan və eyni zamanda da Daxili Xəstəlikləri və ya Döş Gəfəsi Xəstəlikləri və ya Dermatoloji Mütəxəssisi olan həkimlərdir.