Gündəlik həyatımızda aldığımız qidaların səbəb olduğu hər cür mənfi təsiri qida allergiyası olaraq təyin etmək sıxlıqla edilən səhvlərdən biridir. Qidaları alarkən şəxsən qidanın özünün ya da qidalarla birlikdə alınan başqa faktorların, immunitet sistemimiz üzərində təsiri olsun və ya olmasın meydana gətirdiyi bütün anormal cədvəlləri qida reaksiyaları başlığı altında yığmaq doğru olar. Qidaların qəbulundan sonra yaranan qida reaksiyaları qida dözümsüzlük və qida allergiyası olaraq ikiyə ayrılır buna görə xəstənin şikayətlərinin hansına bağlı olduğunun təsbit edilməsi tələb olunur. Sizlərə bu yazımızda qida alerjisinin doğru təsbitinin necə olduğunu yazdıq.

Qida allergiyası bədənin immunitet sisteminin qidalar qarşı verdiyi anormal cavabdır. Ən çox uşaqlıq dövründə görülməklə birlikdə dərhal hər yaşda görülə bilər. Qida allergiyaları uşaqlıq illərində daha çox qarşımıza çıxmasına baxmayaraq irəli ki illərdə ortaya çıxan qida allergiyaları daha ciddi klinik hesabatlarında yol aça bilər. Bu görə qida allergiyasının diaqnozunu qoymaq çox əhəmiyyətlidir.

Qida alerjisinin diaqnozunu qoymaq lazım olan diqqətli bir anamnez, fiziki müayinə ilə birlikdə aradan qaldırılması diyeti, dəri testlər, qan testləri və qida provakasyon testlərində meydana gələr.

Qida allergiyası diaqnozu qoymaq üçün ən əhəmiyyətli pillə digər bütün allergik xəstəliklərdə olduğu kimi xəstədən ətraflı bir anamnez almaqdır. Qida allergiyasında ortaya çıxan şikayətlər çox müxtəlif ola biləcəyi üçün, əgər şikayətlərini qidalarla əlaqələndirirsinizsə bəzi sualların soruşulması və cavablarına görə testlərin edilməsi lazım olacaq.

Qida allergiyası diaqnozunda xüsusilə bu suallar çox əhəmiyyətlidir.

-Allergik reaksiyaya yol açan qida və miqdarının nə qədər olduğu

-Allergik reaksiya ilə qida alışı arasındakı müddət ayrıca ilk ortaya çıxan və sonrakı şikayətləri

-Qida ilə daha əvvəl şikayətinin olub olmadığı

-Qida alışı ilə birlikdə allergiyanın ortaya çıxmasını asanlaşdıran səbəblər var mı (Spirt / Egsersiz / Dərman)

-Astma və Allergik rinit kimi digər allergik xəstəliklərinin olub-olmadığı çünki polenler ilə mevye və tərəvəzlər arasında çarpaz reaksiya vardır. (Oral allergiya sindromu)

– Eyni qidayla qarşılaşdığında təkrar olub olmadığı soruşula bilər.

Xəstələrin bir günlük tutmaları əhəmiyyətlidir. Hansı qidaları yediyini, əlamətləri nələr olduğu və nə zaman ortaya çıxdıqlarını yazmaları məsləhətdir. Xəstələr tərəfindən yaradılan Günlüğü həkimə verilməsi sonrasında hansı qidaların istənməyən reaksiyalara səbəb olduğu və bu qidanın pəhrizdən uzaqlaşdırılması ilə şikayətlərin aradan qalxmasına bağlı olaraq qida allergiyasına gətirib çıxaran problemli qidanın müəyyən oluna bilər.

 Qida allergiyası diaqnozu üçün ediləcək testlər hansılardır?

Qida allergiyası əlamətləri olan kəslər üçün tətbiq olunacaq dəridən qida allergiya testi, qandan qida allergiya testi, alergik qidaların qəbuluna ara verilməsi və qida yükleme testləri kimi testlər yalnız allergiya mütəxəssisləri tərəfindən həyata keçirilməlidir.

Qida allergiyası testi dəridən edilməsi çox qiymətlidir. Qida allergiyasına dəriyə tətbiq olunan allergiya dəri testi ilə erkən tip ibarət reaksiyalar görülə bilər. Dəridən edilən testlər 15-20 dəqiqə içində nəticə verir. Daha doğru nəticə verir. Bu səbəblə qida allergiyası diaqnozunda ümumiyyətlə üstünlük dəridən allergiya testidir.

Qanda qida allergiya testləri dəri testlərinə görə daha az həssaslığa malikdir daha çox dəri testi ediləmədiği vəziyyətlərdə və riskli vəziyyətlərdə seçim edilir.

Qida alerjilerinin diaqnozunda daha az üstünlük verilən lakin qəti diaqnoz qoyduran test qida provakasyon testlərinindi. Allergik olduğu düşündüyümüz qidanın xəstəyə verilməsinin ehtiva edən bu testlər zamanı ciddi reaksiyalar görülə biləcəyi üçün lazım olmadıqca edilməsi təklif edilməz və mütləq allergiya həkimlərinin nəzarəti altında edilməsi lazımdır.

Önəmli Məlumatlar

Allergiya mütəxəssisləri isə (yeni adıyla İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi) 18 yaşından böyüklərdə görülən astma və allergik xəstəliklər mövzusunda xüsusi təhsil alaraq İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi diplomu alan və eyni zamanda da Daxili Xəstəlikləri və ya Döş Gəfəsi Xəstəlikləri və ya Dermatoloji Mütəxəssisi olan həkimlərdir.