Qaşıntı üçün hansı müalicələr edilə bilər?

Bədənin hamısında və ya hər hansı bir yerində, əsasən yanma və batma dişlənilmə və ya böcək gəzirmiş hissi oyandıran xoş olmayan bir vəziyyətdir.Qaşıntı, çoxu dəfə dərini ovalayarak və ya çəkərək rahatlama arzusunu oyandıran xoş olmayan bir vəziyyətdir. Qaşıntı uzun müddət davam edərsə, yuxu, narahatlıq və depressiyaya səbəb ola bilər. Dəridə davamlı qaşımaya bağlı olaraq dərinin qoruyucu baryeri də ortadan qalxdığı üçün şikayətlər daha da arta bilər.Qaşıntı ümumiyyətlə dəri problemi olaraq görülsə də sistemik bir xəstəliyin və ya anormal sinir xəbərdarlığına yol açan bir xəstəlik prosesinin semptomu olduğu nəzərə alınmalıdır.

Qaşıntı səbəbləri nələrdir?

Qaşıntı çox xəstəliklər üçün vacib bir xəbərdarlıq sistemi ola bilər. Qaşıntı tək başına dəri xəstəlikləri ilə əlaqəli olmaz. Buna görə qaşıntı şikayətini vurğulamaq lazımdır, xüsusilə xroniki asfiksiyada olan digər xəstəlikləri 6 həftədən çox davam edən xəstəliklərin araşdırılması xüsusilə faydalıdır.Qaşıntının regional (lokallaşdırılmış) və ya geniş yayılmış (ümumi) olması ilə birlikdə digər tapıntılar qızartı qabarıqlıq və ya bül papule kimi içi maye dolu sızanaqların olması qaşıntının səbəblərin tapmaqda faydalı ola bilər.Lokallaşdırılmış qaşıntılar bədənin müəyyən bir qisimiylə məhdud olan qaşıntılar. Qızartı (məs. dermatit) ilə birlikdə ortaya çıxa bilər və ya dəridəki həddindən artıq həssas sinirlər səbəbiylə ortaya çıxa bilər (nöropatik pruritus).

Qızartı olmadan görülən lokallaşdırılmış qaşıntılar altında nöropatik səbəblər yer alır. Qaşıntı, ağrı kimi mərkəzi sinir sistemi (beyin və onurğa iliyindən) ilə periferik sinir sistemi və dəri arasındakı yolda ibarət hər hansı bir problem səbəbiylə reallaşa bilər.

Bütün bədəndəki yaygın qaşıntı, dermatoloji xəstəliklər xaricində ümumiyyətlə altda yatan digər xəstəliklərə bağlı ola bilər bunların içində böyrək qaynaqlı (renal) qaşıntı, öd yolları qaynaqlı (kolestatik) qaşıntı, hematolojik qaynaqlı qaşıntı, endokrin qaynaqlı və ya malignite ilə əlaqəli qaşıntılar ən tez səbəblər içində yer alır. Bunlar xaricində tam bir səbəb tapılmayan psikosomatit pozuqluqlara bağlı da qaşıntılar görülə bilər.

Bütün bədəndə geniş qaşıntıya yol açan dəri və ya allergik xəstəliklər içində kserozis, atopik dermatit, ürtiker, ekzema, sistemik kontakt dermatit, böcək Isırığı (qotur), mastositoz, dermatit herpetiformis və ya pemfigoid kimi əsas dəri xəstəlikləri sayıla bilər.

Qaşıntının diaqnozu necə qoyulur?

Qaşıntılı bir xəstənin qiymətləndirilməsi üçün diqqətli bir tibbi keçmiş almaq və müayinə etmək çox əhəmiyyətlidir.

Qaşıntının altında yata biləcək sistemik xəstəliklərin müayinə tapıntılarının diqqətlə nəzərdən keçirilməsi tələb olunur. Qaşıntı ilə müşayiət olunan digər tapıntıların olması ilə müayinələr tələb olunmalıdır. Xüsusilə, qaşıntıya səbəb olan digər sistemik xəstəliklərin tətbiqi bəzən ilk qaşınma şikayətlərinə bağlı ola bilər.

Qaşıntının dəridən qaynaqlandığı düşünülürsə allergiya dəri testləri və digər testlər tələb edilə bilər amma dəri xaricindəki xəstəliklərdən qaynaqlanırsa

Tam qan sayması, kreatinin və böyrək funksiya testləri, Qaraciyər funksiya testləri, Tiroid funksiya testləri, HİV serolojisi kimi digər tapıntılarda göz qarşısında tutularaq tədqiqlərin istənməsi lazım ola bilər.

Qaşıntı üçün hansı müalicələr edilə bilər?

Qaşıntının səbəbi müəyyənləşdirilmişdirsə səbəbin ortadan qaldırılması vacibdir lakin səbəb ortadan qaldırılmırsa daha çox qaşıntını önləmək üçün müalicələrin edilməsi lazımdır.

Çox hallarda, səbəbi müəyyənləşdirmək üçün testlər tələb olunur. Bu testlər davam edərkən qıcıqlanmanı azaltmaq üçün müalicə tətbiq edilə bilər.

Qaşıntının azaldılması üçün aktual, sistemik müalicələr, phototherapy müalicələrində tək və birlikdə faydalanmaq lazımdır.

Mövcud müalicələr

Aktual müalicələr ilə dəri qaşıntılar azalması təmin edilə bilər. Hər hansı bir altda yatan dəri və ya daxili xəstəlik üçün tətbiq olunacaq olan müalicəyə əlavə olaraq, aktual müalicələr istifadə edilə bilər. Dərini sərinlətmək üçün istifadə edilən kremlər və ya ilıq duş faydalı ola bilər.

Xüsusilə dəri quru olduğunda yumşaldıcılar nizamlı istifadəsi faydalıdır. Ayrıca qısa davamlı aşağı yüngül aktual kortikosteroid istifadə edilə bilər.

Sistemli müalicə

Sistemik müalicələrin istifadə edilməsi əgər qaşıntı şiddetliyse və yuxuya təsir edirsə lazımlı ola bilər. Bəzi dərmanlar qaşıntıları aradan qaldırır, başqaları isə yalnız yatıştırıcı sedativ təsirlərə görə verilir.

Antihistaminiklər ürtiker və ya allergik dəri xəstəliklərinin müalicəsində faydalıdırlar. Bundan əlavə, yuxu və sedasyon kimi yan təsirləri olan antihistaminlər sedativ təsirlər üçün istifadə edilə bilər.

Doksepin və amitriptilin trisiklik antidepresanlar və antipruritik təsirə sahibdirlər və mərkəzi və periferik sinir sistemlərində təsir göstərirlər.

Mirtazepin və seçici serotonin geri alış inhibitörleri (paroksetin, Sertralin, fluoksetin) kimi tetrasiklik antidepresan, kolestaz, T hüceyrəli lenfoma, malignite və ya nöropatik bir vəziyyətin səbəb olduğu hallarda şiddətli qaşıntıya bəzi xəstələrə kömək ola bilər.

 

Fototerapiya

Tək başına və ya UVA ilə birlikdə ultrabənövşəyi B (UVB) dalğa boyları ilə tətbiq olunan phototherapy müalicəsi xüsusilə, xroniki böyrək xəstəliyi, sədəf xəstəliyi, atopik ekzema və kutanöz T hüceyrə lenfomasına bağlı görülən kaşıntılarda faydalı olduğu göstərilmişdir.

Nəticə olaraq

Xroniki şiddətli qaşıntının təqibi və müalicəsi çətindir. Sıxlıqla bir çox müalicənin olduğu birləşməsi terapilerinin uzun müddət istifadə edilməsi lazımdır. Qaşıntıya səbəb olan aşağıdakı vəziyyətlərin müəyyənləşdirilməsi müalicəyə köməkçi ola bilər. Bu görə qaşıntı səbəbləri diqqətlə araşdırılmalı və lazımlı tədqiqlərin nəticəsində

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir