Hamiləlikdə astma müalicəsində əsas prinsip astması nəzarət altında tutarkən ən az sayda və dozada dərman istifadə etmək olacaq. Astma dərmanlarının lazımdırsa istifadə edilməsindən kaçınılmamalıdır. Astma dərmanlarının istifadə edilməsində 6 pillə vardır. Astma dərmanları üçün edilən işlər nəticəsində hamilələrdə istifadəsi ilə əlaqədar təhlükəsizlik şkalası yaradılmışdır. Həkiminiz buna uyğun olaraq müalicənizi edəcəkdir. Sizlərə bu yazımızda hamiləlikdə astma müalicəsi necə olması lazım olduğunu və astma dərmanların necə istifadə edilməsi lazım olduğunu yazdıq.

Hamiləlikdə astma müalicəsi necə olmalıdır?

Müalicədə əsas prinsip astma idarə altında tutan ən az sayda və dozada dərman istifadə edilməsidir. Astma dərmanları lazım olduğunda istifadə edilməsində də kaçınılmamalıdır.

Astmalı bir hamilə xəstənin müalicəsində mümkün qədər hamilənin astmasını nəzarət altında tutmaq və eyni müddətdə döl ən az zərər verəcək şəkildə müalicə tətbiq etmək lazımdır. Astmalı hamilə xəstənin müalicəsi buna görə tarazlıq içində olması tələb olunur.

 Yaxşı astma dərmanları necə istifadə edilməlidir?

Astması olan xəstələr hamiləlik əvvəlində allergik astmanın idarəsi üçün bir çox dərman istifadəsi tələb olunur. Astmalı xəstələr hamilə qaldığında daha əvvəl istifadə etmiş olduqları bəzi dərmanların istifadəsində diqqət edilməsi tələb edən nöqtələr vardır.

Astmalı hamilə xəstələrdə də eyni şəkildə astma təlimatları da iştirak etdiyi kimi astma xəstələri üçün tətbiq olunan pillə müalicəsi tətbiq olunur.

Astma Pillə Müalicəsi

Pillə Təklif Olunan Müalicə Alternatif Müalicə

 

 
       
1 Dərmanlara ehtiyac yoxdur    
2 Aşağı dozda inhalator kortikosteroidlər Lökotrien qəbuledici Antagonistleri (LTRA) teofilin  
3 Orta dozda inhalator kortikosteroidlər Aşağı doza inhalator kortikosteroid uzun təsirli β agonist (Laba), LTRA və ya teofilin  
4 Orta doz inhaler kortikosteroid + LABA Orta doza inhalator kortikosteroid + LTRA və ya teofilin  
5 Yüksək doza inhaler kortikosteroid + Laba Yeni inkişaf etmiş omalizumab  
6 Yüksək doza inhaler kortikosteroid + Laba Yeni inkişaf etmiş omalizumab  
   

Allergiya mütəxəssisləri tərəfindən qiymətləndirilən xəstələr yuxardaki şəkildə astma dərmanları istifadə tələb olunur. Astma dərmanları üçün edilən işlər nəticəsində hamilələrdə istifadəsi ilə əlaqədar təhlükəsizlik şkalası ifadə edilmişdir.

Hamilə xəstələrdə istifadə edilən dərmanların döl üzərində zərərli təsirləri ola biləcəyi üçün son dərəcə diqqətli olmaq lazımdır. Bu mövzuda FDA (Food and Drug Administration-ABŞ-ın dərman və qidaları nəzarətçi ən üst heyəti) dərmanları hamiləlikdə körpə üzərində təsirləri baxımından beş ayrı qrupa ayırmışdır:

A kateqoriyası:

İnsanlarda edilən işlərdə fetus üzərinə zərərli bir təsir müəyyən olunmamışdır. Bu qrupa daxil olan çox az sayda dərman vardır. Hamiləlikdə istifadə edilən vitaminlər bu qrupdadır.

B kateqoriyası:

Heyvanlarda edilən işlərdə heyvan fetusları üzərində zərərli və mənfi bir təsir müəyyən olunmamışdır, ancaq insanlarda edilən işlər mövcud deyil.

Ya da:

Heyvanlarda edilən işlərdə mənfi təsir müəyyən olunmuş, ancaq insanlarda edilən işlərdə bu mənfiliklər doğrulanmamıştır. Penisillin qrupu antibiotiklər bu qrupda yer alır.

C kateqoriyası:

Heyvan və ya insanlarda edilən işlər  yetərsiz.

Ya da: Heyvan təcrübələrində mənfi təsir müəyyən olunmuş, ancaq insanlara aid məlumatlar yoxdur. Hamiləlikdə istifadə edilən dərmanların çoxu bu qrupda yer alır.

D Kateqoriyası:

bu qrupdakı dərmanlarda insan dölün üzərinə mənfi təsir etmişdir. Bu qrupdakı dərmanlar kar / zərər nisbəti kar lehinə olduğunda istifadə edilən dərmanlardır. Qrupa ən yaxşı nümunə sara xəstəliyi olan ana namizədlərinin istifadə etməsi lazım olan dərmanlardır.

X Kateqoriyası:

bu qrupdakı dərmanlarda da insan dölün üzərinə mənfi təsir etmişdir. Ancaq bu qrupdakı dərmanlar hamiləlikdə istifadə kar / zərər nisbəti hər zaman zərər lehinə olan dərmanlardır. Buna görə heç bir şəkildə hamiləlikdə istifadə edilməməlidir (DES və Talidomid kimi dərmanlar).

Bu təsnifat bir çox baxımdan yetərsizdir və baş qarışdırmaqdan başqa bir işə yaramaz. Çünki təsnifat həm hamiləliyin hansı dövründə istifadə edildiyini nəzərə daşımır həm də körpədəki risklə birlikdə müalicə mövzusundakı istiqamətləndirməyi də daxil etməkdədir.

Astma dərmanları FDA tərəfindən göstərilən şkala içərisində harada iştirak etməkdədir deyə baxıldığında çoxu B və C kategorisindedir.

Dərman qrupları Dərmanın adə(FDA)kategoriyası Hamiləlikdə ola biləcək təsiri
İnhalator nəfəs açıcı qısa təsirli dərmanlar Albuterol/C katigoriyası İnsanlarla əlaqədar olaraq etibarlı istifadə edilə bilər məlumatları olsada bəzi spesifik malformasyonlar ilə əlaqəli ola biləcək
İnhalator nəfəs açıcı uzun təsirli dərmanlar

 

Formoterol/ C katigoriyası

Salmeterol/ C kategoriyası

Güvənli olabiləcəyi haqqında məlumatlar var

 

Teofilin

Sistematik Steroidler

 

 

Konjenital malformasyonlarda heç bir artım yoxdur, lakin toksikliyə diqqət yetirilməlidirYarıq damaq kimi oral qüsurları ayrıca düşük doğum ağırlığı preterm doğum, preeklempsi və intrauterin böyümə inkişaf geriliyinə ilə əlaqəli ola bilər. ciddi təsir edə biləcəyi istiqamətində baş qarışdıran məlumatlar vardır
İnhalator kortikosteroidlər Budesonide / B kateqoriyası

Beklometazon / C kateqoriyası

 

Flutikazon / C

 

Mometazon / C

 

Triamcinolone / C

Təhlükəsiz istifadəyə dair məlumatlar var, lakin daha yüksək dozalarda malformasiyanın artması riski ola bilər. etibarla istifadə mövzusunda ən çox informasiya budesonid üçün mövcuddur.
Lökotrien reseptoru antagonisti Montelukast / B

 

Etibarla istifadə edilə bilər mövzusunda orta səviyyədə məlumatlar var
5-LO inhibitör Zileuton/ C Heyvan tədqiqatlarında təhlükəsiz istifadəyə dair kifayət qədər məlumat yoxdur
Anti-IgE Omalizumab/B Preterm doğum və düşük doğum ağırlığı baxımından risk artımına yol aça biləcəyi mövzusunda tam dəqiq ola bilməyən məlumatlar vardır.

 

Hamiləlik müddətində istifadə edilən astma dərmanları haqqından toplanan məlumatlar işığında hamiləlik müddətində istifadə edə biləcəyimiz dərmanlar hamilənin və dölün ən az zərər görəcəyi şəkildə təşkil edilməlidir.

Önəmli məlumatlar

Allergiya mütəxəssisləri isə (yeni adıyla İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi) 18 yaşından böyüklərdə görülən astma və allergik xəstəliklər mövzusunda xüsusi təhsil alaraq İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi diplomu alan və eyni zamanda da Daxili Xəstəlikləri və ya Sinə Xəstəlikləri və ya Dermatoloji Mütəxəssisi olan həkimlərdir.