Ev Tozu Mite (Akar) Tədbirləri

Ev tozu mite’ları (akarlar) nədir?

 

Ev tozu axarı olaraq bilinən mite’lar gözlə görülə bilməyəcək qədər kiçik səkkiz ayaqlı haşarelerdir. Onlar qaranlıq, nəmli və isti mühitlərdə yaşayırlar. Nə qədər təmiz olsalar da, nəm yerlərdə, xüsusilə də dəniz sahilindəki bütün evlərdə tapa bilərsiniz. Evdə olan mite’lar ən çox yataq, yastıq, yataq dəstləri, ədyal, xalçalar, parça ilə örtülü mebellər, tüklü oyuncaqlar, peluşlar və pərdələrdə tapılar. Mitelar evdə tez görülən və allergik xəstəliklərə səbəb olan alerjenlerdir.Bir qram ev tozunda 500 ədəd canlı olmaqla təxminən 19 min mite tapılar. Bu rəqəm 5 ildir istifadə edilən yataqda 10 milyona qədər çıxır. Mitelar dəri, kəpək, qıl və saç parçalarıyla bəslənər.

Rütubətin 50% -dən yuxarı və temperaturun 18 ° C-dən yuxarı istiliyinə üstünlük verirlər. Miteların çoxalması üçün ideal istilik 25-30 ° C, nəm nisbəti isə% 70-90’dır. Nəm nisbətinin 50% altında olduğu mühitlərdə akarlar uzun müddətli yaşamaz. Bu səbəblə ümumiyyətlə dəniz kənarına yaxın bölgələrdə daha çoxdur.

Evlərdə ilin hər dövründə akar tapılar. Axarların ən sıx görüldüyü iki dövr sentyabr-oktyabr və Aprel-May aylarıdır. Akarlara allergiyası olan xəstələr ilin hər dövründə semtomlar görülməsinə baxmayaraq bu iki dövrdə daha sıx şikayətlənmələr olmaqdadır.

Ev tozu akarları nə cür problemlərə yol aça bilər?

Mitelar havada uçmaz amma ev tozuyla hərəkət edərlər. Olduqları səthlərdə dışqılarlar. Miteların dışqıları allergik xüsusiyyətdədir və ev tozuna yapışaraq hərəkət edər. Bu səbəblə təmizlik edilərkən toza yapışmış miteların dışqıları tozla birlikdə havaya qarışaraq burun və ağızdan bədənə girər. Bədənə girən mite allergen xüsusilə genetik uyğunluğu olan uşaqlarda allergik reaksiya və xəstəliklərə yol açır.
Mite allergiyası sıx öskürək, nəfəs sıxışması və hırlama əlamətləriylə seyr edilir, allergik astma sıx burun axıntısı, ard arda asqırma, burun tıxanması, burun qaşınması və gözlərdə qaşınma kimi əlamətləri olan allergik soyuqdəymə və göz allergiyasına səbəb ola bilər.

Mite allergiyası, astma və allergik rinitin ən sıx görülən səbəbidir. Bundan əlavə, mayalar astma və allergik rinit olan uşaqların xəstəliklərinin pisləşməsinə səbəb ola bilər. Hər 100 uşaqdan 10-da astma xəstəliyi görülməkdədir.

Mite’lar dərinin baryerini pozub egzamanın da pisləşməsinə səbəb ola bilməkdədir. Əsasən də egzamalı olan uşaqların dəriləri mite allergiyası inkişafı üçün normal uşaqlara görə 1000-qat daha həssasdır.

Mite allergiyası necə diaqnoz edilir?

Ev tozu axarı allergiyası diaqnozunda ən əhəmiyyətli addım xəstəliyin əlamətlərinin yaxşı tanımlanmasıdır.

Xüsusilə ailəsində xəstəlik olan uşaqlarda və körpələrdə tez təkrarlayan öskürək, xırıltı və nəfəs sıxışması kimi astma əlamətləri varsa, dalbadal asqırıq, burun qaşıntısı, burun tıxanması, burun qanaması, sinüzit, tez-tez orta qulaq iltihabı və damaqda qaşınma kimi allergik soyuqdəymə əlamətləri varsa; bu əlamətlər il boyu görülür və ya evdə təmizlik edildiyində artırsa mite allergiyası problemindən şübhələnmək lazımdır.

18 yaşa qədər olan uşaqlar allergiya simptomları ilə, 18 yaşından böyük olan uşaqlar allergiya mütəxəssisləri tərəfindən test edilir. Allergiya testi nəticəsində və əlamətlərlə birlikdə allergiya ekspertlərin qiymətləndirilərək mite allergiya diaqnozu qoyula bilər. Tək başına allergiya testi və ya tək başına simptomların olması ilə diaqnoz qoyulmaz. Allergiya mütəxəssisləri tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Mitelara qarşı necə tədbir ala bilərik?

Mite allergiyası olan və ya mite allergiyası inkişaf riski olan körpə, uşaq və yetişkinlərdə mitelara qarşı tədbir almaq vacibdir. Mitelara qarşı alınan tədbirlər təkrarlanan ev temizliklerinin parçası halına gətirilməlidir.

Mitelara qarşı alına biləcək tədbirlər
– Evi hər gün havalandırın
– Toz tutan əşyaları azaldın
– Xüsusilə mite allergiyası olan uşaq və fərdlərin otağında xalça və kilimləri qaldırınız. Bunun əvəzinə lateks alerjiniz yoxdursa, rezin matdan istifadə edə bilərsiniz
– Toz tutan kitablar üçün qapaqlar olan bir kitabxana istifadə edin
– Mebeliniz üçün süni dəriyə üstünlük verin
– Qalın və ya ağır pərdə yerinə incə tül və ya stor pərdə seçilməlidir.
– Yataq, yorğan və yastıklarınızda yun istifadə etməyin pambıq məhsullarına üstünlük verin
– Həftədə bir dəfə çarşafları, yastıq və çarxları dəyişdirin.
– Yuduqda hər zaman 60 dərəcə və üzəri dərəcələrdən istifadə edin.
– Uşağınızdan mite allergiyası varsa yanında təmizlik etməyin.

Evdəki rütubəti azaltmaq üçün tədbirlər alın. Bunun üçün;
– Ev içi mühitlərinin qətiliklə nəmli, rütubətli olmaması lazımdır. Xüsusilə evlərin nəmli yeri olan banyolara diqqətli və buralarda lazımlı izolyasiya tədbirləri alınması lazımdır.
– Yataq otaqlarında buxar cıhazlarından istifadə edilməməlidir.
– Evinizdə buxar maşınları və nəmləndiriciləri istifadə etməyin.
– Soba və pətəklərin üzərinə yaş bez və su qoymayın.
– Xüsusilə nəm nisbəti 65% üzərində olan evlərdə nəm azaldıcı cihazlar istifadə edilə bilər. Otaq temperaturunda rütubət 40-50% arasında saxlanıla bilər.

Yastıq Seçimi

Quş tükü yastıqları sintetik olanlarına görə daha az axar meydana gəlməsinə səbəb olduğu və bunun da tüklərdə olan kifi akarlarla yarışması səbəbiylə olduğu bildirilmişdir. Yastıq seçkisində yun yastıq yerinə pambıq ehtiva edən yastıq və ya quş tükü yastığı istifadə edə bilərsiniz.

Anti Allergik Yataq örtüləri

Anti allergik yataq örtüləri ev tozu mite alerjenlerine qarşı qorunma tədbirlərinə fəaliyyəti elmi olaraq göstərilmişdir. Bu örtülər sıx toxunmuş olduğu üçün miteların səthə çıxmasını qarşısını alır.

Anti allergik örtülər yataq, yastıq və yorganlarda olan miteları həbs etmək üçün istifadə edilər. Əvvəl bu anti allergik örtülər yataq, yastıq və yorganlara keçirilir. Daha sonra onun üzərinə də pambıqlı yorgan yastıq yataq örtüləri keçirilməlidir. Anti allergik örtülər yataq yastıq və ya yorğana uyğun ölçüdə olmalı, fermuar olmalı və üstünə tam oturmalıdır.

Anti allergik yataq örtüləri lateks, polyester və pambıq materiallarından istehsal olunur.Pambıqlı və sıx toxunan örtülər daha komfortlu və tərlətmə xüsusiyyəti daha azdır.

Anti-allergik örtülərin materialına görə dəyişir, lakin döşək və yorğan örtüləri hər 6 ayda bir dəfə yuyulmalıdır və yastıq örtüləri ayda bir dəfə 60 dərəcə yuyulmalıdır. Quruducu istifadə edildikdə, 140 dərəcəni keçməyin.

Anti allergik örtülər üzərinə keçirilən yastıq yorğan ve yataq örtüləri isə pambıqlı olması və həftədə bir 60 dərəcədə parfümsüz yuyucu (detarjanla) yuyulması uyğun olar. Yumuşatıcının və ağartıcıların qoxulu olması səbəbindən istifadə edilməməlidir. Paltar qurutma maşınları istifadə edilə bilər. Quruduqdan sonra ütülənməsində fayda vardır.

Peluş oyuncaqlar ilə nə edilməlidir?

Uşağınızın tüklü və kumaş oyuncaqları varsa qaldırın ya da oyuncaqları həftədə bir 60 dərəcədə yuyun və ya 24 saat ərzində buzluqda gözlədin və sonrasında yuyun.

Mitelara qarşı istifadə olunan spreylər faydalıdır?

Standart tədbirlərə baxmayaraq evləri mitelardan təmizləmək mümkün olmaya bilər. Miteları öldürən spreylər miteların sıx olduğu dövrlərdə yəni qış aylarında 2-3 ayda bir tətbiq olunmalıdır. Bu mitelara qarşı istifadə edilən spreylər 2-3 ay ərzində təsir göstərir.

Yeni inkişaf etmiş spreylər, benzil benzoat ehtiva etməyən neem ağacından hazırlanır. Bu spreyilər bəzi xüsusiyyətlərə malikdir;
– Bu spreylərin məzmununun orqanik olması,
– Xüsusi strukturlarından ötəri miteların uzaqlaşmasını təmin etməsi,
– Allergen quruluşunu pozaraq allergik xüsusiyyətini itirməsi,
– Miteların qida qaynaqlarına təsir edər və axarların bu qidaları istifadə edilməsinin qarşısını alar. Qış aylarında bu spreyi istifadə edərək ətraf mühitdə 2-3 ay ərzində mite axarların miqdarını azalda bilər.

Hava Təmizləyici Filtrləri Faydalılar?

HEPA filtrləri istifadəsi axar miqdarını azaltdığı göstərilmişdir. Xüsusilə mite və polen allergiyası ilə birlikdə olan tənəffüs sisteminə təsir edən xəstəlikləri olan allergik uşaq və ya fərdin otağında daha faydalı ola bilər. Xüsusilə yuxuda tənəffüs edilən havanın keyfiyyətli və allergensiz olması allergiyası olan uşaq və fərdlər üçün faydalı ola bilər.

Hansı Tozsoranlar Faydalıdır?

Halılarınızı elektrik süpürgə ilə ən az həftədə 2 dəfə təmizləyin. Elektrik süpergesi seçimində HEPA filtirli olması, tozu içində həbs xüsusiyyəti də olması əhəmiyyətlidir. Yeni nəsil toz torbalı (Parça,kumaş bənzəri torbalı olan) olan və tozu çölə qaçırma ehtimalı aşağı olan süpürgələr daha faydalı olacaq. Sulu olan elektrik süpürgelerini toz qaçırma ehtimalının yüksək olması, bakteriya çıxarma riskinin olması səbəbləriylə çox tövsiyə etmirik. Evdə təmizlik edərkən uşağınızdan mite allergiyası varsa yanında təmizlik edilməməsi və uşağın təmizlik əsnasında başqa otaqda olması əhəmiyyətlidir.

Mite allergiyası olanlarda yuyucu seçimi və təmizlik vəsaiti seçimində nələrə diqqət etməlidir?
Xüsusilə yastiq, yataq və yorgan ortülərin parfümsüz və mitelara qarşı təsirli olan xüsusi maye detarjanların(yuyucu) istifadə edilməsi faydalı olur. Qoxuya qarşı çox həssas olan allergik uşaq üçün parfümsüz və ya qoxusu az olan detarjanların(yuyucu) istifadə edilməsi və qoxuları səbəbiylə yumuşatıcların istifadə olunmaması və egzaması olan uşaq və yeniyetmələr üçün uzun və ya bər neçə dəfə yaxalanmasi faydalı olacaq.
Döşəmələrin təmizlənməsində xlorsuz və xüsusilə qoxusu az olan təmizləyici materiallardan istifadə etmək faydalı olacaqdır.

Mitelara qarşı alınacaq tədbirlər niyə əhəmiyyətlidir?

Havaya qarışan mite dışkılarının(nəcislərinin) tənəffüs edilməsi insanlarda astma və allergik soyuqdəymə kimi xəstəliklərə səbəb ola bilər. Egzamalı uşaqlarda mite allergiyası inkişaf riski normal uşaqlara görə daha yüksəkdir. Xüsusilə genetik olaraq allergiyaya meylli uşaqlarda, egzamalı uşaqlarda və dəniz kənarına yaxın şəhərlərdə yaşayanlar üçün mite tədbirlərinin alınması astma, allergik soyuqdəymə və göz allergiyası inkişafını maneə törətməsi açsından əhəmiyyətlidir.

Mitelara qarşı kimlər tədbir almalıdır?

Xüsusilə sahil bölgələrində yaşayan;
– Mite allergiyasına bağlı astma, allergik soyuqdəymə, gözdə allergiyası olan körpə, uşaq və yeniyetmələr
– Mitelara bağlı öskürək, xırıltı, soyuqdəymə, asqırma, gözlərdə sulanma və burun qaşıntısı kimi əlamətləri olan körpə, uşaq və yeniyetmələr
– Ailəsində kurdeşen, astma, ekzema kimi allergik xəstəliyi olan körpə və uşaq
– Egzamalı körpəsi olan ailələr mite’lara qarşı tədbir almasında fayda vardır.

İSTANBUL ALLERGİYA MƏRKƏZİ Sağlam günlər diləkləriylə.

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir