Astmada Qidalanma: Astma Dostu Mətbəx

Astma, tənəffus yollarının xroniki (xronik, davam edən) iltihabı (yangısı) ilə görülən bir xəstəlikdir. Tənəffus yolları qızarıq və şişdir və bu vəziyyət nəfəs almağı çətinləşdirir. Astmaya yol açan ən əhəmiyyətli səbəb tənəffus yollarındakı bu iltihab olduğundan anti-iltihab (yəni yanğının qarşısını alan) yeməklər tənəffus yollarındakı bu şişlik və qızartını azalda bilər. Eyni zamanda bu yanğın zamanı oksidativ ziyan meydana gəlir. Ancaq astmalı xəstələrdə da qida allergiyası yoldaşlıq edə biləcəyindən pəhriz siyahısını astma baxımından izləyən uşaq allergiya həkiminizə məsləhətləşin.

Bəslənmə ilə bağlı elmi araşdırmalar fərdlərin müxtəlifliyinə, dietin müxtəlifliyinə, pəhriz siyahılarının düzgünlüyünə və bəzi qidaların qan ölçmələrinin çətin və ya mümkün olmadığına bağlı olması səbəbindən şərh etmək çətindir. Ancaq astmalı xəstələr xüsusilə aşağıdakı qida qruplarının olduğu balanslı və ən əhəmiyyətlisi piylənməyə səbəb olmayacaq şəkildə bəslənməlidir.

Hansı qidalar uşağımın pəhrizində Olmalıdır?

1-Vitamin B6 (pyridoxine) baxımından zəngin pəhriz astmaya istiqamətli bəslənmənin əhəmiyyətli bir hissəsidir. Piridoksin astma hücumlarının müddəti və intensivliyini azaldır. Astmada bronx düz əzələləri sıxılaraq tənəffus yolları daralır. Pyridoxine bronx düz əzələlərinin boşalmasına kömək olan adenozin triphosphate (ATP) və adenozin monofosfat (AMP) istehsalında kritik rol oynayır. Pyridoxine bir çox qidada olmaqla birlikdə banan bu vitaminin ən əhəmiyyətli qaynağıdır.

2- Vitamin C və E ehtiva edən qidaları artırmaq vacibdir. Güclü antioksidant tərkibli C vitamini astma zamanı iltihab əsnasında meydana gələn və tənəffus yollarına zərər verən sərbəst radikalların təmizlənməsinə kömək edir. Bu sərbəst radikallar tənəffus yollarındakı düz əzələlərin sıxılmasına səbəb olur. Bu sıxılma səbəbiylə astmalı xəstələr nəfəs darlığı yaşayarlar. Araşdırmalar göstərir ki, yüksək dozda C vitamini histamin (alerjik reaksiyalara səbəb olan komponent) susuzluğunu azaldır və histaminin parçalanmasını artırır. Histamin, astmalı xəstələrdə bədəndəki iltihabı (yanğının) artırar və tənəffus yollarının ətrafındakı düz əzələlərdə sıxılmağa səbəb olur. Vitamin E bir digər anti-oksidandır və nəfəs darlığı, öskürək, hırıltı kimi astma semptomlarının düzəlməsinə kömək edir. Vitamin C və vitamin E’nin birlikdə istifadə  edilməsi daha təsirlidir. C vitamini ehtiva edən qidalar; portağal, greyfurt, mandarin, limon, kivi; E vitamini ehtiva edən qidalar; badam, günəbaxan toxumu, balqabaq toxumu.

3-Quercetin ehtiva edən yeməklərə yer verilməlidir. Quercetin qüvvətli antioksidant, anti-histamin və antiinflamatuar xüsusiyyətləri olan bioflavonoiddir. Astma və allergik xəstəliklərin əlamətlərini azaldan astma xəstələrində eksperimental və klinik tədqiqatlar var. Pəhrizdə quercetin yaxşı mənbələri alma, sarı və qırmızı soğan, capers, brokoli, qırmızı üzüm, albalı, sitrus meyvələri, çay, moruq və cranberries daxildir.

4 – Omega-6 istifadəsini azaltmaqla Omega-3 istifadəsinin artırılması lazımdır. Omega-6 yağ turşuları bədən üçün vacibdir. Ancaq çoxluğu Astımda görülən iltihabı (yanğının) artıra bilər. Lakin, qərb tipində omeqa-6 yağ turşularının miqdarı yüksək olsa da, Omega-3 yağ turşuları kifayət qədər idtifadə edilmir. Diyetdəki omeqa-3 miqdarını artırmaq xüsusilə məşq ilə təkan Astımda təsirli tapılmışdır. Pəhrizdə omeqa-3 miqdarının artırılması üçün aşağıdakı qidaların istifadəsi artırılmalıdır. Ancaq unudulmamalıdır ki, heyvan mənşəli omeqa-3 bitki mənşəli olanlardan daha yaxşı əmilir.

  • Qoz (7 qoz, 28 qram, 2542 mg)
  • Kətan toxumu (1 yemək qaşığı, 2338mg)
  • Somon balığı (Norveç (Atlantik somonu) dərisi parlaq, əti narıncı rəngdə və •sərtdir, 100 qramdan 2230 qram Omeqa-3)
  • Sardina (100 qram, 1480 mg)

5- Rozmarinik turşu cəhətdən zəngin ədviyyatları istifadə edin. Rozmarinik turşu astma əlamətlərinə yaxşı gələ biləcək anti-iltihab və anti-oksidan fəaliyyəti olan bir maddədir. Rozmarinik turşusunun anti-oksidan fəaliyyəti vitamin E-dən yüksəkdir. Rozmarinik turşu astmada tənəffus yollarının açılmasını və daha rahat nəfəs almasını təmin edən prostasiklinlerin artmasını təmin edər.

Rozmarinik turşu bibəriyə, adaçayı, marjoram, nanə və kəklikotu-te tapılar.

Diqqət: Ədviyyatlar bakteriya və kif ilə kontamine ola bilərlər. Ədviyyatlar satışa təqdim edilmədən əvvəl ışıl əməliyyat və ya etilen oksid qaz (ETO) ilə təmizləndikdən sonra satışa təqdim edilərlər. Ədviyyatların üzərində olan bu bakteriya və göbələklərin təmizlənməsi bunlardan yarana biləcək infeksiyaların qarşısını almaq üçün şərtdir. Ancaq ədviyyat satın almadan əvvəl astmalı xəstələrdə kimyəvilər əhəmiyyətli olduğu üçün buxarla sterilizasiya üsulunun istifadə edilmiş olması daha yaxşı bit alternativ ola bilər.

6- karotenoidlə zəngin qidaları istifadə edilməsi əhəmiyyətlidir. Astmada tənəffüs yolu düz əzələlərində sıxılmağa yol açan sərbəst radikalların azalmasını təmin edir. Vitamin A bədənin beta-karotenindən hazırlanan güclü antioksidantdır. Pəhrizdə beta-karotenin yaxşı qaynaqları sarı / narıncı və yaşıl tərəvəzlər, ispanaq, yerkökü, şirin kartof, mango, qovun və ərikdir. Likopen yenə güclü anti-oksidan fəaliyyətə sahib bir karotenoid və məşqlə bağlı Astmada qismən təsirli olduğu göstərilmişdir. Pəhrizdə Likopen qaynaqları pomidor, ərik, çəhrayı qreypfrut, qarpızdır.

7- Maqnezium və kalium ilə zəngin bir pəhriz istifadə edilməlidir. Maqnezium tənəffüs yollarındakı düz əzələlərdə boşalmasənı təmin edir. Eyni zamanda kaliumun kifayət səviyyədə olması üçün də vacibdir. Kalium isə ağciyər funksiyalarında əhəmiyyətlidir. Kalium ehtiva edən yeməklər kök sebzelerdir.

8- Kefirin istifadəsini artırın. Uşaqlarda allergik astma ya da allergik xəstəlik inkişafının bağırsaqdakı bakteriyalarla əlaqəli olduğu göstərilmişdir. Qatıq və kefir kimi mayalanmış süd məhsulları probiotik tərkibli yeməklərdir. Probiyotikler bağırsaq sağlamlığı üçün vacib olan mühüm mikroorqanizmlərdir. Həyatın erkən dövründə antibiotik istifadə bu faydalı bakteriyaların nisbətini azaldaraq allergik xəstəliklərə uyğunluq verir. Yenə siçanların üzərində aparıan tədgigatlarda ağızdan kefir verilən qrupda su və mayalanmış olmayan süd ilə bəslənənlərə görə qandakı allergik markerlər azalmışdır. Uşağınızın süd məhsullarını qıcqırdılmış şəkildə (kefir, qatıq) olaraq istifadə etməsini təmin edin.

9- Zerdeçal astma və iltihabın uzun müddətli təsirlərini azaldacaq bir çox klinik və eksperimental tədqiqat var. Ancaq zerdeçal ağızdan əmilimi kafi deyil. Əmilimi artırmaq üçün mütləq qara bibər və zeytun yağı ilə istifadə edilməsi lazımdır.

Hansı qidalar mənim uşağımın pəhrizində olmamalıdır?

1-Yüksək duz (natrium) alışı tənəffüs yollarının alergenləri həssaslığını artıraraq astma semptomlarını artıra bilər. Duz istifadəsinin artdığı bölgələrdə astma görülmə sıxlığı da artmışdır. Yeməklərdəki ‘gizli’ duza da diqqət etmək lazımdır. Xüsusilə qablaşdırılmış və işlənmiş məhsullar istifadə etməməyə diqqət edilməlidir.

2-Bəzi xəstələrdə bəzi qida qatqıları və konservantlar astmaya səbəb olur. Astma semptomlarını pisləşdirə bilən bəzi maddələr benzoat, tartrazin, monosodyum glutamat və sulfiddir. Benzoatlar bir çox məhsullarda, xüsusilə də içkilərdə istifadə olunan qoruyucu antimikrobikdir. Tartrazin qənnadı məmulatları, içkilər, souslar, düyü, makaron, yağ və duzlu suda istifadə olunan bir renklendiricidir. Monosodyum glutamat və ya MSG Çin restoranlarında yaygın olaraq istifadə edilən bir dad artırıcıdır. Sülfitlər bir çox qablaşdırılan qida içərisində olan bir qoruyucu maddədir. Bütün bu maddələrdən qorunmağın ən ağıllı yolu işlənməmiş və ola bildiyincə orqanik qida istifadə etməkdir. Astmalı uşaqlarda bəlkə də diqqət edilməsi lazım olan ən əhəmiyyətli nöqtə qatqı maddələrinin olduğu, paketli və rəf ömürü uzun yeməklərin istifadəsinin qarşısını almaqdır

Nəticə olaraq,

Astma diaqnozu olan xəstənin piylənmə olması balanslı bir diyetlə önlənməlidir

Astma olan uşaqların pəhrizləri mümkün qədər mövsümə uyğun tərəvəz və meyvələri əhatə etməlidir.

Yuxarıda göstərilən ümumi təkliflərdir. Astmanın ərzaq alerjisi ilə müşayiət edildiyi üçün uşağınızın pəhriz haqqında məlumatı almaq üçün uşağınızın allergiya doktoruna müraciət edin.

Önəmli qeyd

Uşaqlardakı immunoloji-allergik xəstəliklər üçün uşaq allergiya-İmmunologiya mütəxəssisləri, yetişkinlərdə yetişkin allergiya-İmmunologiya mütəxəssisləri üst ixtisas etmiş və təcrübəli olan və diplomu olan həkimlərdir. Qrip peyvəndi üçün allergik baxımdan zərərli olacaq xəstələrin bir İmmunologiya və allergiya xəstəlikləri mütəxəssisi tərəfindən qiymətləndirilməsi lazımdır.

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir