Allergik rinit (saman soyuqdəyməsi), cəmiyyətdə yetkinlərdə ən sıx görülən allergik tənəffüs yolu xəstəliyidir. Allergik rinit xalq arasında adlandırılması ilə saman soyuqdəyməsi və ya allergik soyuqdəymə burun axıntısı qaşıntısı tıxanma və asqırma şəklində görülər. Allergik rinit necə və hansı səbəblərlə meydana gəlməkdədir. Bu məqalədə bu sualları cavablandırmağa çalışacayıq.

Allergik rinit (Allergik soyuqdəymə) necə inkişaf edər?

Allergik rinitte digər allergik xəstələrdə olduğu kimi adamda var olan bir genetik yatkınlığa, ekoloji faktorlarında qatqısıyla pozulmuş immun cavaba bağlı ortaya çıxar. Allergiya bədənin immunitet sisteminin, xarici mühitdən bədənimizə girən alergik adı verilən maddələrə qarşı meydana gətirdiyi istənməyən zərərli həddindən artıq bir cavabdır.

Alergenləri allergik xəstəliklərə yol açan xarici maddələrdir. Alergenlərin çoxu insan üçün zərərsizdir. Ailəsində allergik xəstəliklər olan, irsi olaraq allergiya inkişaf meylinə sahib olan atopik kəslərdə isə xəstəliklərə gətirib çıxarar. Allergik xəstəliklərdə allergenlə qarşılaşma və şikayətlənmələrin ortaya çıxışı arasında çoxu dəfə xəstənin da fərq etdiyi səbəblərlə nəticə əlaqəsi vardır. Xəstə həssas olduğu allergenlə qarşılaşdığı zaman şikayətlənmələri başlayır. Məsələn saman soyuqdəyməsi və allergik konjuktivit olanlarda bahar aylarında polenlerle qarşılaşdığında gözlərdə sulanma, burunda qaşınma, axıntı, asqırıq kimi şikayətlənmələri meydana gələr. Həyatımız boyunca qarşılaşdığımız allergen ən əhəmiyyətlisi tənəffüs edilən havada olan ev tozu axarı, polen, kif sporları və heyvanın tükləridir.

Allergik Rinit’in ən əhəmiyyətli səbəbi nədir?

Allergik rinit ən əhəmiyyətli səbəbi genetikdir. Ana, ata və ya qardaşını və ya uşaqlarında hər hansı bir allergik xəstəlik olan yetişkinlərin həyatlarının bir dövründə allergik rinit inkişaf ehtimalı daha yüksəkdir. Bu səbəblə xüsusilə ailəsində allergik xəstəlik olan yetişkinlərin burun axıntısı tıxanıqlıq qaşıntı və ya asqırma kimi əlamətləri varsa allergik rinit diaqnozu üçün araşdırılması lazımdır.

Hansı Allergen Allergik Rinitə Səbəb Olur?

Həyatımız boyunca saysız allergenle qarşılaşmamıza baxmayaraq bunların içində allergik rinit yol açan başlıca alergenləri ev tozu mite’ları, polenler, kif, pişik, it kimi evcil heyvanların allergen, hamam böcəkləri allergenleridir. Bu allergenlerle ətrafımızda tez-tez qarşılaşmamız allergik rinitə səbəb olmaqdadır.

Astma varsa allergik rinit ola bilər mi?

Astmalı yetişkinlərdə allergik rinit birlikdəliyi% 60-% 80 ‘lere qədər çıxmaqdadır. Bu səbəblə astmalı yetkin xəstələrin əvvəlində bir allergik rinit hekayəsi vardır. Astma diaqnozu ilə izlənilən xəstələrin mütləq allergik rinit olub olmadığı sorgulanmalıdır.

Siqaret Dumanına maruz qalmaq Allergik rinitə necə təsir edər?

Siqaret həyatımızda bir çox problemə yol açır. Siqaret tüstüsünə məruz qalma həm allergik xəstəliyin şiddətini həm də allergenə qarşı duyarlanmayı artırar. Elmi işlərin bəziləri ananın siqaret içiciliğinin yalnız ailəsində allergik xəstəlik olan uşaqlardakı alergik həssaslığı inkişaf riskini artırdığı gösterilebilmiştir. Xüsusilə doğuşdan sonra ilk bir il evdə siqaret içilmişse və uşaq siqaret tüstüsünə məruz buraxılmışsa allergik rinit inkişaf ehtimalı yüksəkdir. Bu uşaqların irəlidəki illərdə allergik rinit və astma inkişaf riski nə Təəssüf ki daha yüksəkdir.

Siqaret içimi ilə allergik həssaslığın meydana gəlməsi və irəlidə meydana gələ biləcək astma arasında dəqiq bir əlaqə vardır. Bu səbəblərdən ötəri allergik astma olsun və ya olmasın siqareti buraxmağa istiqamətləndirməli və passiv siqaret içimini də qorunmalarını təmin etməliyik.

 Nəticə olaraq;

-Allergik rinitin ən əhəmiyyətli səbəbi ailədə allergik xəstəlik olmasıdır.

-Alerjik rinit səbəbləri alergenləri maruziyeti,, siqaret tüstüsünə maruziyeti, uşaq illərində astma və ya ekzema edir.

Önəmli Məlumat

Allergiya Uzmanları isə (yeni adıyla İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi) 18 yaşından böyüklərdə görülən astma və allergik xəstəliklər mövzusunda xüsusi təhsil alaraq İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi diplomu alan və eyni zamanda da Daxili Xəstəlikləri və ya Döş Gəfəsi Xəstəlikləri və ya Dermatoloji Mütəxəssisi olan həkimlərdir.