Allergik konyunktivit nədir?

Allergik konyunktivit allergik mexanizmlərlə baş verən çox yaygın bir xəstəlikdir. Adətən, digər allergik xəstəliklər, xüsusilə burun allergiyası ilə müşahidə olunur. Uşaqlarda daha çox yaygındır. Ən əhəmiyyətli simptomlar; gözlərdə qaşıntı, sulanma və qızarıqlıqdır. Bulgular müvafiq dərmanların istifadəsi ilə asanlıqla idarə olunur. Bu yazımızda göz allergiyaları ilə əlaqədar məlumatları təqdim etməyi məqsəd qoyduq.

Allergik konyunktivit nədir?

Allergik konyunktivit allergik mexanizmlərlə baş verən və konyonktiv adlanan göz hissəsini tutan bir iltihabdır. Konyunktiva gözlərin ağ hissəsini və göz qapaqlarının içini əhatə edən nazik bir cisimdir. Xüsusi olaraq uyğunlaşdırılmış şəffaf hüceyrələrdən meydana gələr.

Allergik konyunktivitin sıxlığı nədir?

Allergik konjonktivit, sıxlığı da digər allergik xəstəliklər kimi son illərdə gedərək artmışdır. Bütün dünyada 10% -20% nisbətində görüldüyü bildirilir.

Allergik konyunktivitin meydana gəldiyi yaş nədir?

Uşaqlar və yeniyetmələr daha çox yayılır. Daha irəli yaşlarda gedərək azalır.

Allergik konyunktivitin səbəbləri hansılardır?

Allergik konyuktivitde, digər allergik xəstəliklər kimi genetik və ətraf mühitin qarşılıqlı təsiri ilə ortaya çıxmaqdadır. Allergenlər alergenin göz səthinə çatması ilə baş verən allergik reaksiyalara həssasdırlar. Mexanizmlər, digər allergik xəstəliklərlə bənzərdir. Onsuz da allergik rinit başda olmaqla astma və ekzema ilə birlikdə görülər.

 Allergik konyunktivitin üç növü vardır:

– Kəskin allergik konyuktivit

– Mövsümi allergik konyuktivit

– İl boyu allergik konyuktivit

Kəskin allergik konjonktivit, bir allergenə məruz qalma nəticəsində ani başlayan bir allergik reaksiyadır. Məruziyetten sonra, yarım saat kimi qısa bir müddətdə gözdə qaşınma, qızartı, sulanma və göz qapaqlarında şişkinlik kimi semptomlar ortaya çıxar. Allergene məruziyeti ortadan qalxmasıyla 24 saat içində düzələr.

Mövsümi allergik konjonktivit, ümumiyyətlə bahar və yaz aylarında Polenlərə allergik kəslərdə görülər. Ümumiyyətlə, allergik rinit (soyuqdəymə) ilə birlikdədir. Semptomlar bir neçə gün və ya həftə ərzində daha yavaş inkişaf edər.

İl boyu allergik konjonktivit, ev tozu axarı, kif və ev heyvanları kimi ev içi alergenləri həssas kəslərdə il boyu artan və azalan xroniki şikayətlərlə olaraq seyr edilir.

Allergik konyunktivitin simptomları hansılardır?

Qaşıntı ən əhəmiyyətli semptomudur. Qaşıntı olmadığı təqdirdə başqa bir diaqnoz nəzərdən keçirilməlidir. Digər semptomlar gözdə qızartı və sulanma. Gözdəki sulanma göz yaşı kimidir, iltihablı deyil. Göz qapaqlarının şişməsi olur. Gözdə yanma və işıqdan narahat olma ola bilər.

Allergik konjonktivit, ümumiyyətlə burun allergiyası ilə birlikdə olduğu üçün xəstədə burunda tıxanıqlıq, qaşıntı, asqırma, axıntı və göz altlarında tündləşmə kimi semptomlarda vardır.

Göz ağrısı və görmə itkisi allergik konjonktivit əlamətləri deyil. Xəstə daha ciddi bir vəziyyətə sahib ola bilər və buna görə təcili olaraq bir oftalmologa müraciət edilməlidir.

Əgər uşağınızın allergik konjonktivit əlamətləri varsa nə etməlisiniz?

Allergik konjonktivit adətən digər allergik xəstəliklərlə əlaqəli olur. O səbəblə uşağınızın allergik xəstəliklər baxımından bir bütün olaraq qiymətləndirilməsi, və allergiya tetkiklerinin edilə bilməsi üçün bir uşaq allergiya mütəxəssisi tərəfindən görülməsi uyğun olacaq.

Allergik konjonktivit üçün həkimə gedərkən necə hazırlıq edilməlidir?

Daha əvvəl edilən tədqiq və rentgeni yanınızda gətirməniz faydalı olur.

Uşaq allergiya mütəxəssisinə gedərkən daha əvvəl edilən tədqiq və rentgeni, daha əvvəl istifadə etdiyi və ya bu anda istifadə etməkdə olduğu dərmanları yanınızda gətirməniz faydalı olacaq. Beləliklə, qısa müddətdə daha sağlam bir qiymətləndirmə aparılır. Həm də eyni təhlilləri gərəksiz yerə təkrar edilməsi önlənmiş olar.

Əgər narahatlıq yoxsa bəzi dərmanları gəlmədən 1 həftə əvvəl kəsin!

Allergiya siropu və dərmanlarını, öskürək və soyuq dəymə dərmanlarını gəlmədən 1 həftə əvvəl kəsin. Çünki dəridən allergiya testi tələb edildikdə, bu preparatlar test nəticəsində təsir göstərdiyi üçün istifadə edilməməlidir. Yalnız paratsetamol olan antipiretiklər və antibiotiklər allergiya testinə təsir göstərmir. İstifadə edilməyə davam edilə bilər. Lakin, uşağınızın daha çox şikayətləri varsa və onun dərmanından istifadə etməsi lazımdırsa, davam edin. Allergiya testlərinin xəstəliyin nəzarət altına alınana qədər təxirə salınmasında bir narahatlıq yoxdur.

Uşağın aç olaraq gətirilməsinə ehtiyac yoxdur.

Allergiya testləri üçün, uşağın aç və ya tox olmasının bir əhəmiyyəti yoxdur. Ona görə ac qalmamağa ehtiyac yoxdur. Əksinə stressə bağlı qan şəkərinin düşməməsi üçün tox olması daha yaxşı olacaq.

 Allergik konjonktivit diaqnozu necə qoyulur?

Bütün allergik xəstəliklərlə olduğu kimi, diaqnozda ətraflı tibbi tarixşə və müayinə çox vacibdir. Tibbi tarixcədə gözlərdə qaşıntı, qızartı və sulanma əlamətləri olması və bu əlamətlərin bahar və yaz aylarında təkrar etməsi allergik konjonktivit düşündürür. Xəstədə göz əlamətləri ilə birlikdə allergik rinit, allergik ekzema və astma olması, ailədə allergik xəstəlik olması diaqnozu dəstəkləyir.

Müayinədə gözlərdə qızartı və sulanma görülməsi yanında, allergik soyuqdəymə, astma və allergik egzamaya aid əlamətlərin olması diaqnoz üçün çox önəmlidir.

Allergik konjonktivit ya infeksiya?

– Qaşıntı allergik konyunktivitdə ən əhəmiyyətli əlamətdir, ancaq infeksiyada cox müşahidə edilməz.

– Allergik konjonktivit ümumiyyətlə iki gözdə də görülür, infeksiya isə adətən birtərəfli olur.

– Allergik konjonktivitte iltihablı axıntı yoxkən xüsusilə bakterial infeksiyalarda bariz bir şəkildə görülür.

 Allergik konyunktivit diaqnozunda laboratoriya testləri hansılardır?

Allergik konjonktivitin diaqnostikası laboratoriya testləri ilə müəyyənləşdirilmir, lakin tədqiqatlar diaqnoz üçün, eləcə də xəstənin düzgün monitorinqi və müalicəsi üçün çox vacibdir.

Allergik konjonktivit olan xəstələrdə allergiya testləri çox əhəmiyyətlidir!

Xəstəliyin müalicəsi və təqibi müvəffəqiyyətlə edilməsi lazım olduğundan xəstənin hər hansı bir alerjenə həssas olub olmadığını təyin etmək lazımdır. Bir allergen həssaslığı aşkar edilərsə, bu allerjendən uzaqlaşmaq üçün tədbirlər görülməlidir, dərmanlar müvafiq olaraq düzəldilməlidir. Qorunma və dərman müalicəsinə baxmayaraq semptomlar nəzarət altına alına bilməz isə, həssas olduğu allergen qarşı immunoterapi (allergiya peyvəndi) edilə bilər.

Xəstənin alerjisi qan və ya dəri testi ilə təyin edilə bilər. Amma dəri testi daha həssas və etibarlıdır. Həm daha ekonomik həm də daha sürətli nəticə verməkdədir. Edildikdən 20 dk sonra nəticə alınmaqdadır. Allergik konjonktivit üçün, dəridən allergiya testlərinin 3 yaşından sonra edilməsi daha uyğundur. Çünki tənəffüs allergen ümumiyyətlə o yaşlardan sonra həssaslıq meydana gətirməkdədir. Lakin,  axar həssaslığı şübhə altına alındıqda, o, daha kiçik yaşda qiymətləndirilə bilər.

Allergiya testləri, diaqnozda və müalicədə çox əhəmiyyətli olduğu üçün uşaq allergiya mütəxəssisləri tərəfindən həyata keçirilməlidir. Ayrıca immunoterapi (allergiya peyvəndi) qərarlarını mütləq uşaq allergiya mütəxəssisləri tərəfindən verilməsi lazımdır.

Allergik konyunktiviti necə müalicə etmək olar?

Allergik konjonktivitin müalicəsi qorunma və dərman müalicəsi olaraq iki şəkildə edilməlidir.

Qorunma tədbirləri hansılardır?

Qorunma tədbirləri olaraq, polen allergiyası olan mövsümi allergik rinitli kəslərdə çölə çıxarkən günəş gözlüyü istifadəsi, tozcuqları sıx olduğu mövsümdə ev və avtomobilin şüşələrinin açılmaması, polen filtrelerinin istifadə edilməsi, akarlara, kif və evcil heyvanlara allergiyası olan il boyu allergik konjonktivitli kəslərdə anti-allergik yataq örtükləri alınması , uşağın otağında və evdə parça əşyanın azaldılması, kif üçün su sızıntısı olan yerlərin təmir edilməsi, evcil heyvanlar üçün mümkünsə evdən uzaqlaşdırılması sayıla bilər (Bu mövzuda daha geniş məlumat üçün allergen ekoloji qorunma yazısına baxmaq olar).

Kəskin allergik konjonktivitte müalicə

Kəskin allergik konjonktivit olan insanlar üçün soyuq kompressler tətbiq edilməsi, süni gözyaşardıcı damcı istifadə edərək şikayətləri azaltmaq olar. Gözü ovalamaktan qaçınılmalıdır. Dərman olaraq aktual (gözə tətbiq olunan) vazokonstrüktör və antihistaminik ehtiva edən damlalar istifadə edilməlidir.

Kontakt linza istifadə edənlər əlamətlər düzələnə qədər ara verilməlidir. Semptomlar 1-2 həftə içində düzələcək.

Mövsümi və il boyu allergik konjonktivitte müalicə

Dərman müalicəsi aktual (gözə tətbiq olunan) və sistemik olaraq iki şəkildə tətbiq oluna bilər;

-Topik antihistamin və mast hüceyrəsinin balanslaşdırıcı göz damlaları istifadə edilə bilər.

– Sistemli antihistaminiklər, xüsusilə xəstədə allergik rinit varsa, sistemli istifadə edilə bilər. Lakin gözyaşını azaldaraq göz quruluğuna, bunun nəticəsində də semptomların ağırlaşmasına da səbəb ola bilər.

Mövsümi allergik konjonktivitte, dərmanlar daha yaxşı nəzarət təmin etmək məqsədi ilə həssas olan Polen mövsümündə 2-4 həftə əvvəl istifadə edilməyə başlanmalıdır!

Müalicəyə müqavimətli xəstələrdə nə edilməli?

Xəstə təkrar qiymətləndirilməli, və altda başqa bir vəziyyətin yatdığına işarə edən vəziyyətlər gözdən keçirilməlidir.

– Ağrı və işıq həssaslığı

– Bulanıq görmə və ya görmə itkisi

– Kontakt linza istifadəsi sonrası gözdə qızartı meydana gəlməsi

– Oftalmoloqun müayinəsində allergik konyunktivitdə kornea (gözün qeyri-şəffaf hissəsi) ilə bağlı semptomlar varmı?

Allergik konjonktivitte immunoterapi (allergiya peyvəndi) müalicəsi nə zaman edilməli?

– Əgər xəstənin semptomları dərmanlarla nəzarət olunmursa,

– Xəstədə allergik rinit və ya astma, eləcə də göz allergiyası varsa,

– Edilən allergiya testlərində peyvənd etməyə uyğun bir allergen duyarlanma müəyyən olunsa o xəstələrə peyvənd müalicəsi tətbiq olunması faydalı olacaq.

Yuxarıdakı vəziyyətlər yoxsa xəstəyə kortizon və ya immünmodülatör (siklosporin, takrolimus) dərmanlar göz damlası şəklində və ya ağızdan həb şəklində qısa davamlı istifadə edilə bilər.

Allergik konyunktivitdə tamamlayıcı və alternativ müalicələr faydalıdır?

Xüsusilə allergik rinitle (bahar soyuqdəyməsi) birlikdə olan xəstələrdə Çin bitki mənşəli müalicəsi, akupunktur, Ayurveda və homeopati kimi müalicələr mövzusunda bu gün üçün araşdırmalar kafi deyil və təklif edilməməkdədir.

Allergik konjonktivit zamanla düzələr?

Uşaqlarda görülən allergik konjontivit əlamətlərin sıxlığı və şiddəti irəliləyən yaşla azalma meyllli. Ancaq ümumiyyətlə semptomlar davam edir.

Nəticə olaraq

– Allergik konjonktivit, allergik mexanizmlərlə ortaya çıxan və gözün konjoktiva deyilən qismini tutan iltihaptır,

– Allergik konjonktivit dünyada orta hesabla olaraq 10-20% nisbətində görülməkdədir,

– Uşaqlarda və yeniyetmələrdə daha sıx müıahidə olunur.

Allergik konyunktivit digər allergik xəstəliklər kimi genetik və ekoloji qarşılıqlı təsirlər nəticəsində meydana gəlir,

– Əlamətləri ən başda qaşıntı olmaqla gözdə qızartı və sulanma,

-Tanı yaxşı bir tibbi tarixçə, müayinə və allergiya testlərinin edilməsi ilə qoyular,

– Müalicə, bir allergen müəyyən edildikdə, ondan uzaq durun və müxtəlif göz damcıları və dərmanları alın,

– Dərman müalicəsi ilə semptomları kifayət qədər düzəlməyən xəstələrdə alergik həssaslığı da uyğunsa allergiya peyvənd (immunoterapi) müalicəsi edilməsi uyğun olur,

– Əlavə və alternativ müalicələrin faydası görülməyib,

– Uşaqlardakı semptomlar vaxt keçdikcə azalır.

Önəmli Məlumat

Uşaq Allergiya mütəxəssisləri (yeni adıyla Uşaq İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisi) doğumdan 18 yaşına qədər görülən ekzema və allergik xəstəliklər mövzusunda xüsusi təhsil alaraq Uşaq İmmünoloji və Allergiya Xəstəlikləri Mütəxəssisidiplomu alan və eyni zamanda da Uşaq Sağlamlığı və Xəstəlikləri Mütəxəssisi olan həkimlərdir.

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir